E brezonneg En français

Terme recherché :

Vous pouvez affiner votre recherche en sélectionnant les champs ci-dessous :


3 réponse(s)

Mot présent dans NDBF

Variantes historiques ou dialectales attestées :

a-zaouoù

Formes fléchies (0)

Définition

Dre goubladoù a ziv elfenn.

Exemples historiques (0) Exporter les exemples

Date d'attestation

Notice étymologique

Notes diverses

Mot présent dans NDBF GBAHE

Variantes historiques ou dialectales attestées :

kornaoueg, kornog, kornaouog

Formes fléchies (2)

Définition

I.

G.

A.

1. An hini eus an eizh roud-avel zo rag-enep d'ar reter, oc'h ober ur c'horn 90° gant roud an norzh, eus tu ar c'huzh-heol.

Er c'hornôg da Sant-Brieg emañ Brest.

2. Kornôg-uhel, gwalarn-kornôg : roudoù-avel zo lec'hiet etre ar c'hornôg hag ar gwalarn-uhel.

&

Kornôg-izel, mervent-kornôg : roudoù-avel zo lec'hiet etre ar c'hornôg hag ar mervent-uhel.

3. Trl. skeud.

Roeñvat war gornôg : bezañ e par ar marv.

B. Armerzh, politik.

Ar C'hornôg : Kornôg Europa ha Norzh Amerika.

An darempredoù etre ar C'hornôg hag ar Reter.

II.

Impl. da stn.

1. Lec'hiet er c'hornôg.

Kevrenn gornôg ar vro.

2. (db. an avel)

Zo o tont eus ar c'hornôg.

An avel gornôg.

Exemples historiques (17) Exporter les exemples

Date d'attestation

1732

goalorn-cornau [sic] (gwalorn-kornôg)

Référence : GReg, pg boussole (oüest-noroüest)

mervent cornauc (mervent-kornôg)

Référence : GReg, pg boussole (oüest-suroüest)

cornauc (kornôg)

Référence : GReg, pg boussole (oüest)

ar pevar qentâ avel : reter, Cornauc, Su, ha Nord (ar pevar kentañ avel : reter, kornôg, su, ha nord)

Référence : GReg, pg cardinal (les 4 vents Cardinaux)

avel cornaucq (avel kornôg)

Référence : GReg, pg flatuosité (vent qui sort par bas. Figurément, on dit.)

1850

kornaouek (kornaoueg)

Référence : GON.II, pg gwalarn, gwalern, gwalorn

kornaouek (kornaoueg)

Référence : GON.II, pg kornaouek

1909

kornók

...

kornaouok (kornaouog)

Référence : BROU, p. 216

korn... uc'hel (korn[ôg] uc'hel)

Référence : BROU, p. 216 (vent d'ouest fléchissant vers le nord)

korn... izel (korn[ôg] izel)

Référence : BROU, p. 216 (vent d'ouest fléchissant vers le sud)

1941

Eul letanant-koronel-kanolier a roas dezo an ali da ziskenn etrezek ar C'hreisteiz, kentoc'h eget trei ouz ar C'hornog ha mont marteze en arbenn d'ar "bleiz". (Ul letanant-koronal kanolier a roas dezho an ali da ziskenn etrezek ar c'hreisteiz, kentoc'h eget treiñ ouzh ar c'hornôg ha mont marteze en arbenn d'ar "bleiz".)

Référence : ARVR, niv.6, p4

1943

Eus al ledanañ eo gourvazenn an douar-bras e-keñver aodoù Breizh, hag etre Breizh-Veur, Bro-C'hall hag an Alamagn ; strizh eo pa vez meneziek an aod, war aodoù Kornog ar C'hanada, er Mor Kreizdouarek, h.a. da skouer.

Référence : TNKN, p11

1985

En deiz war lerc'h, tost da vat war-dro an hevelep eur, e tiborzhie al lestr 'Brazza' evit e veaj da aodoù kornaoueg Afrika.

Référence : DGBD, p10

Diwar eno eo digor-bras ar bae war du ar gornaoueg uhel.

Référence : DGBD, p170

2013

Diwar hevelep toueziadur e oa bet krouet un damstil dioutañ e-unan hag a c'haller lavarout e talvezo da batrom, evit un darn, da sevel ilizoù bras, gotek o stil, e kornôg Breizh.

Référence : LLMM, niv. 399, p. 5

2015

Skramm demokratelezhioù ar C'hornôg a skoach fall a-walc'h penaos e vez sunet pinvidigezhioù an Douar, penaos e vez graet brezel dizehan d'ar re baour en Hanternoz koulz hag er C'hreisteiz, penaos e vez dalc'het groñs d'ar galloud gant ul lodenn vihan a dud binvidik.

Référence : DISENT, p37

Notice étymologique

Notes diverses

Mot présent dans NDBF GBAHE

Variantes historiques ou dialectales attestées :

biaouañ, piaouout

Formes fléchies (118)

Définition

v.k.e.

1. [1732, 1927] Bezañ udb da vat e kerz an-unan, hag e kerz an-unan hepken prl., pe e vefed perc'henn dezhañ pe ne vefed ket.

Piaouañ un ti, madoù, douar. Me a biaou an dra-se. Dont da biaouañ udb.

2. Trl.

[1927] Bezañ piaou ub. ober udb. : bezañ dezhañ da ober an dra-se.

Eñ a biaou ober udb., dezhañ e piaou ober udb : dezhañ eo d'ober an dra-se.

Exemples historiques (17) Exporter les exemples

Date d'attestation

1732

piaoüout (piaouout)

Référence : GReg, pg avoir (avoir, posseder)

nep a aparchant ountâ, nep a biaou, an deaucq eus a ur barrès (neb a aparchant outañ, neb a biaou, an deog eus a ur barrez)

Référence : GReg, pg decimateur

1850

piaoua

...

piaouet

...

mé eo a biaou anézhañ (me eo a biaou anezhañ)

Référence : GON.II, pg piaoua

1927

biaou

...

bieu (biaou)

...

biou

...

d'ehou e bieu gobér (dezhañ e piaou ober)

...

eañ bieu gobér (eñ a biaou gober)

Référence : Geri.Ern, pg bieu

hui bieu men digoll (c'hwi a biaou ma digoll)

Référence : GERI.Ern, pg bieu

piaoua

Référence : Geri.Ern, pg bieu

1931

dont da biaoua (dont da biaouañ)

Référence : VALL, pg acquérir

m'e biaou

...

m'her piaou (m'er piaou)

Référence : VALL, pg appartenir

piaoua

Référence : VALL, pg avoir

2012

en degouezh ma "steuzfe an Dr Jekyll pe ma vefe ezvezant hep displegadenn e-pad ur prantad hiroc'h eget tri miz leun", e c'hallfe an kez Edward Hyde piaouañ madoù an kez Henry Jekyll hep goursez, hep redi na karg ebet, estreget talañ un nebeud sammadoù bihan da izili koskor an doktor.

Référence : DJHMH, p19

Notice étymologique

Notes diverses